ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿ: ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು

ನವದೆಹಲಿ:
ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ.33ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನ ಮೀಸಲು ನೀಡುವ ಬಹು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ-2023ಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಸಚಿವಾಲಯ ಬುಧವಾರ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಏಪ್ರಿಲ್ 16ರಿಂದ ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಬಲೀಕರಣದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾದರೂ, ಅನುಷ್ಠಾನದ ನಿಜವಾದ ಕಾಲಸರಣಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ-ತಾಂತ್ರಿಕ ಅರ್ಥಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ತೆರೆದಿದೆ.

2023ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಕಾಯ್ದೆ, ‘ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನಾ ಅಧಿನಿಯಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕಾನೂನು, ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಕ್ರಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಬದಲು, ಮುಂದಿನ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಲಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಬಳಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುವುದು ಎಂಬ ನಿಬಂಧನೆ ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ಇದರಿಂದಲೇ ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. 2029ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಏಪ್ರಿಲ್ 16ರಿಂದಲೇ ಕಾನೂನು ಅಮಲಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ ಏಕೆ ಎಂಬುದು ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ, ಕೇಂದ್ರದ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸಿದೆ. “ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯಾಗದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ” ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.
ಗುರುವಾರದ ಅಧಿಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂವಿಧಾನ (106ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ-2023ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 1ರ ಉಪವಿಭಾಗ (2)ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿ, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಕಾನೂನು ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜೀವಂತಗೊಂಡಿದೆ; ಆದರೆ, ಅದರ ಫಲಶ್ರುತಿ ಚುನಾವಣಾ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುಹೊಂದಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಳಿಕವೇ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಜಾರಿ ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಲ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನ ಯಾವಾಗ, ಹೇಗೆ, ಯಾವ ರಾಜಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಘೋಷಣೆಗೆ ಇದೀಗ ಕಾನೂನಿನ ಮುದ್ರೆ ಬಿದ್ದಿದೆ; ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅದರ ನೈಜ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿದೆ.