ಭಾಷಣ ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹೊರಟ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು.
ವಿಧಾನಸೌಧದಲ್ಲಿ ಉರಿದ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಘರ್ಷ**
ಬೆಂಗಳೂರು:
ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಭಾಷಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಓದದೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸಭಾಂಗಣ ತೊರೆದ ಘಟನೆ, ಇದು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ತಪ್ಪಲ್ಲ—ಇದು ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರದ ಧ್ವನಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಗಂಭೀರ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಗುರುತು. ವಿಧಾನಸೌಧದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡದೇ ಹೇಳಿದ ಈ ಮೌನ ನಡೆ, ಕೇಂದ್ರ–ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಿಡಿಯಿಟ್ಟಿದ್ದು, “ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಪಾತ್ರ ಏನು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಭಾಷಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದದೆ, ಕೇವಲ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸಭಾಂಗಣ ತೊರೆದ ಕ್ಷಣ—ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಿಡಿಯಾಯಿತು.
ಈ ನಡೆ ಅಚಾನಕ್ ಅಲ್ಲ, ಅಸಾವಧಾನವೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ, ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಈಗ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿವೆ.
ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಭಾಷಣ: ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ
ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ,
ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಭಾಷಣ ಎಂದರೆ— ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ, ಸಾಧನೆ, ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ. ಅದು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ.
ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಭಾಷಣವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಎಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಸಮ್ಮತಿ
ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರದ ಧ್ವನಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಗುರುತು ಮೂರೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲೇ ಮುಗಿದ ಭಾಷಣದ ಹಿಂದೆ ಏನು?
ಸರ್ಕಾರದ ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲಿನ ವಿರೋಧ
ಸರ್ಕಾರದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ—
ಕೇಂದ್ರದ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರೋಕ್ಷ ಟೀಕೆ
ರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕು, ಅನುದಾನ, ಫೆಡರಲಿಸಂ ಕುರಿತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಒತ್ತಾಯ
ಕೇಂದ್ರ–ರಾಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಅಸಮತೋಲನದ ಉಲ್ಲೇಖ ಇವುಗಳೇ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂಬುದು ರಾಜಕೀಯ ಮೂಲಗಳ ಹೇಳಿಕೆ.
ಭಾಷಣವನ್ನು ಓದದೆ ಉಳಿದದ್ದು— “ಈ ಮಾತು ನನ್ನದು ಅಲ್ಲ” ಎನ್ನುವ ಮೌನ ಘೋಷಣೆ.
ಕೇಂದ್ರ–ರಾಜ್ಯ ಘರ್ಷಣೆಯ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ
ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟನೆ ಅಲ್ಲ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ—
ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಆಡಳಿತವಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ
ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ನೇಮಕವಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು
ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿ, ವಿಳಂಬ, ಮೌನ ಪ್ರತಿರೋಧ
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಈ ಘಟನೆ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ವಿಧಾನಸೌಧವೇ ಈ ಘರ್ಷಣೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ರಣಾಂಗಣವಾಗಿದೆ.
ಹರಿಪ್ರಸಾದರ ಅಡ್ಡಿ: ಆಕ್ರೋಶದ ಪ್ರತಿಫಲ
ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಹೊರಟ ನಂತರ ಹರಿಪ್ರಸಾದರು ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡಿದ ಘಟನೆ— ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಸಭ್ಯತೆ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಅದು— ಸರ್ಕಾರದ ಒಳಗಿರುವ ಅಸಹನೆ
‘ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಎಲ್ಲ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸ್ಫೋಟ ಎಂದೇ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞರು ಎತ್ತುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸಂವಿಧಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆ ಶುರುವಾಗಿದೆ: ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಭಾಷಣ ಓದದೇ ಬಿಡುವ ಹಕ್ಕಿದೆಯೇ? ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲವೇ?
ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರದ ಧ್ವನಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ತಿರಸ್ಕಾರ ಸರಿಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ವಿಧಾನಸೌಧದ ಗಡಿಯಾಚೆಗೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಮಾತಿಲ್ಲದ ಸಂದೇಶವೇ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ನಡೆ— ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂದೇಶ ಕೊಟ್ಟಿತು
ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಮತ್ತು ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿತು
ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿದ ಭಾಷಣ,
ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
